آب انبار گرمسار
بشنوید یا بخوانید
در سرزمینی که آب، گوهری گرانبها و مایه زندگی است، ایرانیان از دیرباز راهکارهای خلاقانهای برای ذخیره و مدیریت آن ابداع کردهاند. از قناتهای شگفتانگیز گرفته تا آبانبارهای عظیم، هر سازهای نشان از درک عمیق نیاکان ما از طبیعت و نیازهای زندگی در اقلیم خشک و نیمهخشک ایران دارد.
آبانبار گرمسار یکی از همین شاهکارهای معماری است؛ سازهای که در قلب کویر، روزگاری تأمینکننده آب آشامیدنی مردم این منطقه بود و امروز، به عنوان یادگاری از دوران گذشته، همچنان پابرجاست و روایتگر روزگاری است که آب، نهتنها یک ضرورت، بلکه عاملی برای شکلگیری اجتماعات و ارتباطات انسانی بوده است.
این آبانبار در دوران قاجار ساخته شده و از همان ابتدا، یکی از مهمترین منابع تأمین آب آشامیدنی ساکنان شهر و مسافران مسیرهای تجاری محسوب میشد. گرمسار، دروازه ورودی کویر مرکزی ایران، همواره به دلیل اقلیم گرم و کمبود منابع سطحی آب، نیازمند روشهایی کارآمد برای نگهداری آب بوده است.
آبانبار گرمسار، که در مرکز شهر و در نزدیکی مسجد جامع و میدان امام خمینی قرار دارد، بزرگترین آبانبار شهرستان محسوب میشود و توانایی تأمین آب برای صدها نفر را در فصول کمآبی داشته است.
معماری این آبانبار ترکیبی از استحکام، زیبایی و عملکرد کاربردی است که با اصول مهندسی سنتی ایرانی هماهنگ شده است.
مخزن استوانهای
ساختار اصلی آبانبار یک مخزن استوانهای شکل است که به صورت مدفون در زمین طراحی شده تا از تبخیر آب جلوگیری کند.
گنبد پلهای آجری
یکی از شاخصترین ویژگیهای این آبانبار، گنبد پلهای آجری آن است که علاوه بر استحکام بالا، به تهویه طبیعی کمک کرده و دمای آب را در سطح مطلوب نگه میدارد.
بادگیر تهویهکننده
یک بادگیر سنتی در بالای گنبد قرار دارد که هوای داخل آبانبار را خنک نگه داشته و از راکد شدن آب جلوگیری میکرده است. این تکنیک یکی از شاهکارهای معماری کویری محسوب میشود.
پاشیر و دسترسی به آب
این آبانبار دارای ۴۰ پله است که به پاشیر عریض و ورودی آبانبار منتهی میشود. در گذشته، مردم با استفاده از سطل و دلو از این قسمت آب برداشت میکردند.
سردر و ورودی سنتی
آبانبار دارای سردری با طاق گهوارهای بوده که در گذشته در نزدیکی بازار قرار داشت، اما امروزه ورودی آن تغییر یافته است.
در دورههایی که دسترسی به آب آسان نبود، آبانبارها نهتنها مراکز تأمین آب، بلکه محلی برای تعاملات اجتماعی نیز محسوب میشدند. مردم هنگام برداشت آب، اخبار محله را رد و بدل میکردند، خریدهای روزانه را انجام میدادند و گاهی مراسم خاصی را در کنار این بناها برگزار میکردند.
آبانبارها در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژهای داشتند و برخی از آنها حتی وقف شده بودند تا استفاده از آب آنها رایگان و برای همه افراد جامعه در دسترس باشد.
با تغییر سبک زندگی و توسعه شبکههای لولهکشی، آبانبارهای سنتی کاربری اولیه خود را از دست دادند. اما برخی از آنها، همچون آبانبار گرمسار، با حفظ هویت تاریخی خود، به مقاصد گردشگری و فرهنگی تبدیل شدهاند.
این آبانبار امروزه به یک کافه و رستوران سنتی تبدیل شده که فضایی آرامشبخش و متفاوت را برای بازدیدکنندگان فراهم میکند. در این مکان میتوانید چای و قهوهای گرم را در فضایی تاریخی بنوشید و حس سفر در زمان را تجربه کنید.
ـ نمونهای از هوش و معماری سنتی ایرانی در مدیریت آب
ـ بزرگترین آبانبار شهرستان گرمسار با تاریخچهای غنی
ـ فرصتی برای عکاسی در فضایی تاریخی و خاص
ـ امکان تجربه نوشیدنیهای سنتی در یک محیط فرهنگی و آرام
ـ اگر به معماری سنتی علاقه دارید، بازدید از این آبانبار تجربهای جذاب برای شما خواهد بود.
ـ به دلیل پلههای متعدد، کفش راحت بپوشید.
ـ عکاسی در فضای داخلی آبانبار، بهویژه در شب، بسیار زیبا و خاص خواهد بود.
ـ در صورت امکان، هنگام مراجعه به کافه، از نوشیدنیهای سنتی و محلی امتحان کنید تا تجربهای کاملتر داشته باشید.
آبانبار تاریخی گرمسار در مرکز شهر و نزدیک مسجد جامع و بازار قرار دارد. ورودی اصلی آن که در گذشته از سمت بازارچه بود، اکنون بسته شده و باید از درب واقع در کوچه مسجد جامع وارد شد. بهترین مسیر دسترسی، حرکت از میدان امام خمینی گرمسار و ادامه مسیر بهصورت پیاده است.
ساعات بازدید: ۸ صبح تا ۱۰ شب
بهترین زمان برای بازدید از آبانبار گرمسار، فصل پاییز و زمستان است که هوای منطقه معتدلتر و خنکتر است. در تابستان نیز بازدید از این مکان، به دلیل معماری خنککننده و فضای سرپوشیدهاش، همچنان لذتبخش خواهد بود.
اگر این پرسش را دارید که گرمسار کجا بریم و یا جاهای دیدنی گرمسار کجاست با کومشبان همراه باشد.
غار نمکی گرمسار
پارک ملی کویر
کویر ریگ جن
کاروانسرای قصر بهرام
قلعه استاناوند ناروهه
قله کلرز گرمسار
خانه تاریخی باقریها
تنگه ظلمات گرمسار
قلعه پاده
باغ موزه علم و صنعت، کارخانه پنبه گرمسار
دریاچه نمک گرمسار
منطقه گردشگری بهورد
پرسشهای متداول
گرمسار کجا اقامت کنیم؟
گرمسار هتلها و اقامتگاههای بومگردی سادهای دارد که برای استراحت مناسب است. اگر دنبال تجربهای محلی هستید، مهماننوازی مردم گرمسار در اقامتگاههای بومی، حس گرمی به سفرتان میدهد.
